Từ những bức tranh thời tiền sử ở hang Lascaux của Pháp đến các bức tượng cưỡi ngựa đồ sộ của hoàng đế La Mã, ngựa luôn là biểu tượng của địa vị, chinh phục và chủ nghĩa anh hùng.
Trong các tác phẩm nghệ thuật sau này, ngựa đóng một vai trò phức tạp hơn, thường được sử dụng để truyền tải sự trân trọng thế giới tự nhiên của con người.
Từ tranh vẽ đến sách vở đến kịch, dưới đây là năm tác phẩm đáng chú ý có hình ảnh ngựa khi chúng ta chuẩn bị đón chào Năm Ngựa 2026.
1. Trăm Ngựa (1728)
Bức tranh cuộn hoành tráng Trăm Ngựa là một trong những tác phẩm nổi tiếng và quan trọng nhất của triều đại nhà Thanh (1644-1911) của Trung Quốc.
Nó được vẽ vào năm 1728 cho hoàng đế Ung Chính (1678-1735) bởi nhà truyền giáo dòng Tên người Ý và họa sĩ cung đình Giuseppe Castiglione, được biết đến trong tiếng Trung là Lang Shi-ning.

ẢNH: Taiwan National Palace Museum
Với chiều dài gần tám mét, cuộn tranh mô tả chính xác một trăm con ngựa đang gặm cỏ, chạy hoặc nghỉ ngơi trong một khung cảnh rộng lớn.
Castiglione đã thoát ly khỏi phong cách hội họa truyền thống Trung Quốc bằng cách sử dụng các kỹ thuật phương Tây về tạo bóng và ánh sáng tinh tế cho những con ngựa, biểu tượng cho sức sống và sự sung túc.
Phong cách kết hợp hài hòa này đã biến bức tranh trở thành kiệt tác vượt thời gian của sự giao lưu nghệ thuật đa văn hóa.
2. Black Beauty (1887)
Chú ngựa trong tiểu thuyết cùng tên của Anna Sewell năm 1877 là Black Beauty (Vẻ đẹp đen), một con ngựa đực đen có câu chuyện cuộc đời được kể ở ngôi thứ nhất. Điều này đã khiến cuốn sách trở thành một trong những cuốn tự truyện hư cấu đầu tiên về động vật.
Mục đích chính của Sewell khi viết Black Beauty là "để khơi gợi lòng tốt, sự cảm thông và thấu hiểu đối với ngựa". Bằng cách cho con ngựa một tiếng nói và mô tả chi tiết nỗi đau cũng như cảm xúc của nó, cuốn sách đã buộc người đọc phải đồng cảm với những động vật lao động thường chỉ được coi là công cụ.

Bìa cuốn tiểu thuyết
ẢNH: AMAZON
Cuốn sách thường được ghi nhận là đã góp phần trực tiếp xóa bỏ tục lệ tàn nhẫn sử dụng dây cương buộc ngựa phải ngẩng cao đầu một cách bất tự nhiên để làm đẹp.
Tiểu thuyết của Sewell đã trở thành một tuyên ngôn có ảnh hưởng đối với các nhà hoạt động chống ngược đãi động vật, khơi dậy các cuộc thảo luận và cải cách mà cuối cùng đã thúc đẩy quyền động vật trên toàn thế giới.
3. Napoleon vượt dãy Alps (1801-1805)
Marengo, một con ngựa đực Ả Rập nhỏ, màu xám, là con ngựa chiến nổi tiếng nhất của Napoleon Bonaparte.
Nổi tiếng với tốc độ và sức bền, Marengo đã chở hoàng đế trong nhiều chiến dịch quân sự quan trọng - bao gồm các trận Austerlitz, Jena-Auerstedt và Wagram - cũng như trong cuộc rút lui khỏi Moscow năm 1812 trước khi bị bắt trong trận Waterloo năm 1815.

Du khách chụp ảnh bức tranh được mô phỏng theo tác phẩm gốc của Jacques-Louis David trong loạt tranh Napoleon vượt dãy Alps (1801-1805)
ẢNH: Jelly Tse
Tuy nhiên, ý nghĩa lớn nhất của Marengo nằm ở việc nó được bất tử hóa, đặc biệt là trong loạt năm bức tranh sơn dầu của Jacques-Louis David, Napoleon vượt dãy Alps (1801-1805).
Những bức tranh mang đến một hình ảnh lý tưởng hóa, mang tính tuyên truyền về việc Bonaparte vượt qua đèo Great St Bernard, xuyên qua dãy Alps phía tây châu Âu, vào tháng 5 năm 1800.
Sau khi Napoleon bị bắt tại Waterloo, Marengo sống ở Anh cho đến khi chết vào năm 1831, 38 tuổi. Bộ xương của nó hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân đội Quốc gia ở London.
4. Ngựa chiến (1982)
Joey, chú ngựa trong tiểu thuyết War Horse (Ngựa chiến) năm 1982 của Michael Morpurgo, tượng trưng cho những nạn nhân vô tội và nỗi đau khổ phổ quát trong Thế chiến thứ nhất.
Giống như Black Beauty, War Horse được kể qua con mắt của chú ngựa. Joey chứng kiến những nỗi kinh hoàng của chiến hào, và những tương tác của chú ngựa làm nổi bật mối liên kết mà chú hình thành với cả binh lính Anh và Đức.

ẢNH: SCMP
Trước khi Steven Spielberg chuyển thể cuốn sách thành bộ phim cùng tên năm 2011, Nhà hát Quốc gia Anh đã dàn dựng một vở kịch dựa trên nó vào năm 2007.
Vở kịch này đã trở thành một hiện tượng sân khấu, một phần nhờ vào những con rối ngựa kích thước thật được sử dụng. Những đạo cụ đột phá này, được điều khiển trên sân khấu bởi ba người điều khiển rối làm việc song song, đã giúp vở kịch nhận được sự công nhận đặc biệt tại Giải thưởng Tony năm 2011.
5. Equus (1973)
Vở kịch tâm lý Equus năm 1973 của Peter Shaffer kể về câu chuyện của một thiếu niên gặp rắc rối đã làm mù 6 con ngựa. Shaffer được truyền cảm hứng để viết Equus sau khi nghe về một vụ án liên quan đến một cậu bé 17 tuổi đã làm mù 26 con ngựa ở một thị trấn phía bắc nước Anh.

ẢNH: Dionysus Contemporary Theatre
Vở diễn gốc được công diễn tại Nhà hát Quốc gia ở London từ năm 1973 đến năm 1975. Tuy nhiên, vở kịch đã thu hút sự chú ý trở lại mạnh mẽ vào năm 2007 khi nam diễn viên Daniel Radcliffe của loạt phim Harry Potter đóng vai chính trong lần ra mắt ở West End và Broadway của mình.
Vở kịch gây tranh cãi rộng rãi vì nam diễn viên khi đó mới 17 tuổi đã khỏa thân trên sân khấu và thể hiện chủ đề tâm lý tình dục, theo SCMP.












